Το σχέδιο Ντράγκι για την Ευρώπη και το νέο μοντέλο οικονομίας

 

Η ΕΕ αναπτύσσεται 30% πιο αργά από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Κίνα είναι μια αυξανόμενη απειλή, ανταγωνιζόμενη άμεσα τις εταιρείες της ευρωζώνης σε σχεδόν 40% των τομέων, από 25% το 2002. Και οι αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις επιβραδύνουν την ανάπτυξη του εμπορίου, που αντιπροσωπεύει σχεδόν το 45% του ΑΕΠ της Ευρώπης.

 

Καθώς ο πληθυσμός της γερνάει και οι επιταγές του «πρασινίσματος» και της ψηφιοποίησης της οικονομίας γίνονται πιο πιεστικές, η ΕΕ θα πρέπει να επενδύει έως και 800 δισεκατομμύρια ευρώ επιπλέον ετησίως για να συμβαδίσει με τους παγκόσμιους αντιπάλους της, καταλήγει ο Ντράγκι. Σε περίπου 4,7% του ΑΕΠ, αυτό είναι υπερδιπλάσιο της κλίμακας του μεταπολεμικού σχεδίου Μάρσαλ, σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας. Η έκθεση ζητά μια βιομηχανική στρατηγική σε όλη την ΕΕ που θα τροφοδοτείται από ιδιωτικό και δημόσιο κεφάλαιο και μια πιο ανταποκρινόμενη και φιλική προς τις επιχειρήσεις γραφειοκρατία των Βρυξελλών.

 

Ο τελευταίος στόχος είναι ο πιο εφικτός. Η πρόταση του Ντράγκι να ενθαρρύνει τις συγχωνεύσεις μεταξύ των 34 παρόχων κινητής τηλεφωνίας της ΕΕ εξετάζοντας τα μερίδια αγοράς σε ολόκληρο το μπλοκ και όχι σε εθνικό επίπεδο, είναι λογική. Όπως είναι και το σχέδιό του για κοινά πρότυπα προμηθειών, ώστε οι εθνικοί αμυντικοί προϋπολογισμοί να πηγαίνουν σε ευρωπαϊκές εταιρείες και όχι σε ξένες.

 

Ωστόσο, θα είναι πολύ πιο δύσκολο να κινητοποιηθεί ιδιωτικό και δημόσιο κεφάλαιο. Οι επιχειρήσεις αντιπροσωπεύουν τα τέσσερα πέμπτα των επενδύσεων της ΕΕ, αλλά ο κατακερματισμός των κεφαλαιαγορών του μπλοκ και η υπερβολική εξάρτηση από την τραπεζική χρηματοδότηση την εμποδίζουν.

 

Ο δημόσιος τομέας θα πρέπει να κάνει περισσότερα, αλλά παρεμποδίζεται από οικονομικούς και πολιτικούς παράγοντες. Έντεκα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων και των μεγάλων οικονομιών όπως η Γαλλία και η Ιταλία, κατέγραψαν δημοσιονομικά ελλείμματα το 2023 πάνω από το όριο της ΕΕ του 3% του ΑΕΠ. Και ακόμη και σε χώρες όπου η δημοσιονομική θέση είναι πιο ευνοϊκή, όπως η Γερμανία και η Ολλανδία, οι πολιτικοί είναι απρόθυμοι να επιβάλουν κυρώσεις σε περισσότερες «δαπάνες των Βρυξελλών». Επιπλέον, οι δύο πιο σημαντικές πρωτεύουσες του μπλοκ – το Βερολίνο και το Παρίσι – υφίστανται πολιτικές αναταραχές.

 

Μια επανάληψη του ταμείου ανάκαμψης των 800 δισεκατομμυρίων ευρώ της πανδημίας θα βοηθούσε και ο Ντράγκι είναι υποστηρικτής του. Αλλά αυτό το πρόγραμμα χρηματοδοτήθηκε από ομόλογα που εκδόθηκαν από την ΕΕ – μια εφάπαξ απόκλιση από τη μακροχρόνια αντίθεση των κρατών μελών στα κοινά χρεόγραφα. Ο Ντράγκι προσπαθεί να πείσει τις εθνικές πρωτεύουσες ότι η επενδυτική κρίση της Ευρώπης είναι τόσο ανησυχητική όσο η Covid-19.