Νέος εκλογικός νόμος - Πότε παίρνει αυτοδυναμία το πρώτο κόμμα

Mε την κατάθεση του εκλογικού νόμου χθες βράδυ στη Βουλή και τη ψήφιση του με επείγουσες, όπως φαίνεται από το χρονοδιάγραμμα, διαδικασίες την ερχόμενη εβδομάδα από την Ολομέλεια, η κυβέρνηση κλείνει ένα από τα πρώτα μεγάλα θέματα της ατζέντας της για την τρέχουσα χρονιά.

Όπως κατέστη σαφές από τις συναντήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη με τους πολιτικούς αρχηγούς ο εκλογικός νόμος που επαναφέρει το μπόνους των βουλευτών και καταργεί την απλή αναλογική δεν θα συγκεντρώσει τις απαιτούμενες 200 ψήφους για να ισχύει από τις επόμενες εκλογές.

Έτσι και αν δεν υπάρξουν αιφνίδιες ανατροπές, η επόμενη εκλογική αναμέτρηση θα γίνει με το νόμο που κατάθεσε και ψήφισε ο Αλέξης Τσίπρας στη Βουλή, κάτι που όπως εκτιμούν πολιτικά στελέχη είναι αρκετά πιθανό να οδηγήσει τη χώρα σε διπλές εκλογές καθώς θα είναι πολύ δύσκολο να σχηματιστεί κυβέρνηση συνεργασίας. 

Η κυβέρνηση πάντως αρνείται σε όλους του τόνους ότι η σπουδή της να καταθέσει  τον εκλογικό νόμο λίγους μήνες μετά τις εθνικές εκλογές,  σχετίζεται με το ενδεχόμενο να προκαλέσει πρόωρες εκλογές ώστε στην συνέχεια να έχει «καθαρό» διάδρομο διακυβέρνησης.  Ο χρόνος θα δείξει αν τελικά το επιχείρημα της, ότι καταθέτει από τώρα εκλογικό νόμο ώστε να ξεκαθαρίσει από νωρίς τους όρους του πολιτικού παιχνιδιού, έχει ουσία ή αποτελεί απλώς το πρόσχημα για να θολώσει τα νερά.

Σε ότι αφορά τον πυρήνα του νομοσχεδίου, το πρώτο κόμμα ξεκινά να λαμβάνει μπόνους με ποσοστό 25% και άνω. Με το ποσοστό αυτό παίρνει μπόνους 20 έδρες. Από εκεί και έπειτα συνεχίζει να ενισχύεται με μια έδρα, για κάθε 0,5% που λαμβάνει, με  μάξιμουμ εδρών τις 50 όταν φτάσει το 40%. 

Αν το πρώτο κόμμα δεν ξεπεράσει το 25% τότε και οι 300 έδρες κατανέμονται αναλογικά σε όλα τα κόμματα που εισέρχονται στη Βουλή.

Όσο για το πότε ένα κόμμα λαμβάνει αυτοδυναμία πρέπει κατ ΄ ρχην να υπογραμμιστεί ότι όσο πιο μεγάλο είναι το ποσοστό των κόμματων που μένει εκτός βουλής, τόσο πιο μικρό ποσοστό χρειάζεται το πρώτο κόμμα για να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση.

Από εκεί και πέρα ας δούμε μερικά σενάρια αυτοδυναμίας και μη αυτοδυναμίας.  Ορίζουμε (υποθετικά προκειμένου να έχουμε μια κοινή βάση) ότι το συνολικό ποσοστό των κομμάτων που θα μείνουν εκτός Βουλής κυμαίνεται στα ίδια πλαίσια με εκείνο των εθνικών εκλογών του περασμένου καλοκαιριού, ήτοι 8%.

Μη αυτοδυναμία

Ας ξεκινήσουμε από το 25% που αποτελεί και το όριο για να ξεκινήσει το πρώτο κόμμα να λαμβάνει μπόνους εδρών. Με το ποσοστό αυτό ο νικητής της κάλπης θα απέχει παρασάγγας από το σχηματισμό αυτοδύναμης κυβέρνησης αφού θα εκλέξει συνολικά περί τους 96 βουλευτές.

Αν το πρώτο κόμμα λάβει 31,5% ( το ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ τον περασμένο Ιούλιο) θα εκλέξει συνολικά περί τους 124 βουλευτές, ενώ αν λάβει 36% θα εκλέξει 143 βουλευτές.

Αυτοδυναμία 

Για να μην μπει το πρώτο κόμμα σε διαδικασίες εύρεσης κυβερνητικού εταίρου θα πρέπει να λάβει μίνιμουμ 38%. Με το ποσοστό αυτό σχηματίζει μεν αυτοδύναμη κυβέρνηση αλλά με μια ισχνή πλειοψηφία 151 βουλευτών. Αν το πρώτο κόμμα λάμβανε το ποσοστό της ΝΔ των τελευταίων εθνικών εκλογών (39,8%) θα εξέλεγε  περί τους 157 βουλευτές, ενώ αν ξεπερνούσε το 40%, (π.χ. 41%) θα εξέλεγε 161 βουλευτές.

Δεν θα συνέβαινε βέβαια το ίδιο αν το ποσοστό των κομμάτων που έμενε εκτός Βουλής προσέγγιζε το 4%. Στην περίπτωση αυτή ένα ποσοστό παρόμοιο με αυτό της ΝΔ των τελευταίων εκλογών θα έδινε στο πρώτο κόμμα μόλις 152 βουλευτές.

Απλή Αναλογική

Τελείως διαφορετική είναι  η εικόνα για την επίτευξη αυτοδυναμίας με βάση τον εκλογικό νόμο του ΣΥΡΙΖΑ, όπου προφανής στόχος είναι η σύμπραξη πολλών κόμματων για τον σχηματισμό κυβέρνησης.  Για παράδειγμα αν το πρώτο κόμμα πάρει γύρω στο 40% δεν θα κατορθώσει να εκλέξει περισσότερους από 130 βουλευτές.  Αν πάρει το ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ (Ιούλιος 2019) δεν θα εκλέξει πάνω από  100 βουλευτές