Σπυριδάκη: «Οι καθυστερήσεις στις πτήσεις είναι διαρθρωτικό πρόβλημα που πλήττει τον ελληνικό τουρισμό»

Η νέα κοινοβουλευτική παρέμβαση αποτελεί συνέχεια προηγούμενων Ερωτήσεων των Βουλευτών, με τις οποίες είχαν ήδη αναδείξει ότι η συνεχής αύξηση της αεροπορικής κίνησης δεν συνοδεύτηκε από την αντίστοιχη ενίσχυση των υποδομών, του ανθρώπινου δυναμικού και των υπηρεσιών εναέριας κυκλοφορίας.

Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται: «Ο ελληνικός τουρισμός καταγράφει τα τελευταία χρόνια διαδοχικά ρεκόρ αφίξεων και αεροπορικής κίνησης. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί αναμφίβολα μια σημαντική ευκαιρία για την ελληνική οικονομία. Ωστόσο, η επιτυχία ενός τουριστικού προορισμού δεν μετριέται αποκλειστικά από τον αριθμό των επισκεπτών που φθάνουν στη χώρα, αλλά και από την ποιότητα των υποδομών που τους υποδέχονται, την αξιοπιστία των μεταφορών, την ασφάλεια του εναέριου χώρου και τη συνολική ταξιδιωτική εμπειρία που προσφέρει η χώρα από την πρώτη έως την τελευταία στιγμή της παραμονής τους.»

Οι δύο Βουλευτές τονίζουν ότι η πρώτη και η τελευταία εικόνα που αποκομίζει ένας επισκέπτης από μια χώρα είναι συχνά το αεροδρόμιο και συνολικά η εμπειρία της μετακίνησης. Για τον λόγο αυτό, οι αερομεταφορές δεν αποτελούν ένα στενά τεχνικό ζήτημα, αλλά κρίσιμο κομμάτι της εθνικής τουριστικής πολιτικής και της διεθνούς αξιοπιστίας της Ελλάδας.

Όπως αναφέρεται: «Οι αερομεταφορές δεν αποτελούν ένα στενά τεχνικό ή υπηρεσιακό αντικείμενο, αλλά κρίσιμο πυλώνα της εθνικής τουριστικής πολιτικής, της διεθνούς ανταγωνιστικότητας και της εικόνας της Ελλάδας στο εξωτερικό.»

Ωστόσο, η πραγματικότητα που έχει διαμορφωθεί είναι τελείως διαφορετική.

«Οι καθυστερήσεις στις πτήσεις δεν αποτελούν πλέον ένα έκτακτο ή συγκυριακό φαινόμενο, αλλά τείνουν να εξελιχθούν σε μόνιμο χαρακτηριστικό της λειτουργίας του ελληνικού εναέριου χώρου κατά τους θερινούς μήνες.»

Η Ερώτηση υπενθυμίζει ότι ήδη από τον Ιούνιο του 2025 είχαν κατατεθεί συγκεκριμένα στοιχεία του EUROCONTROL, σύμφωνα με τα οποία το Διεθνές Αεροδρόμιο Αθηνών βρισκόταν μεταξύ των ευρωπαϊκών αεροδρομίων με τις χειρότερες επιδόσεις στις καθυστερήσεις. Κατά την τουριστική περίοδο του 2024, περισσότερο από το 42% των αφίξεων παρουσίαζε καθυστέρηση άνω των 15 λεπτών, ενώ στους μήνες αιχμής σχεδόν μία στις δύο πτήσεις έφθανε καθυστερημένη. Παράλληλα, μόνο στις 17 Απριλίου 2025, το κόστος των καθυστερήσεων στο αεροδρόμιο της Αθήνας ξεπέρασε το 1,1 εκατ. ευρώ.

Η πραγματικότητα διαψεύδει τις κυβερνητικές απαντήσεις

Ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα έχει η σύγκριση των σημερινών δεδομένων με τις απαντήσεις που είχε δώσει η Κυβέρνηση στις προηγούμενες κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις των Βουλευτών.

Η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας είχε υποστηρίξει ότι είχαν ήδη ληφθεί μέτρα για την αύξηση της χωρητικότητας του συστήματος, με προσλήψεις νέων Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας, υπερεργασία του υφιστάμενου προσωπικού, συνεργασία με το EUROCONTROL και ειδικές παρεμβάσεις διαχείρισης της κυκλοφορίας.

Όπως αναφέρεται στην Ερώτηση: «Η απάντηση που δόθηκε από την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας στην ανωτέρω Ερώτηση επιχείρησε να δημιουργήσει την εικόνα ότι το πρόβλημα των καθυστερήσεων βρίσκεται υπό έλεγχο και ότι έχουν ήδη δρομολογηθεί οι απαραίτητες παρεμβάσεις για τη σταδιακή αποκλιμάκωσή του.»

Η ΥΠΑ, μάλιστα, είχε υποστηρίξει ότι η χωρητικότητα του συστήματος είχε αυξηθεί κατά 20% έως 35% και ότι οι καθυστερήσεις στο «Ελευθέριος Βενιζέλος» είχαν μειωθεί σημαντικά.

Ωστόσο: «Οι εξελίξεις που ακολούθησαν όχι μόνο δεν επιβεβαίωσαν την αισιόδοξη εικόνα που παρουσίαζε η Κυβέρνηση, αλλά αντιθέτως την διέψευσαν πλήρως.»

Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία που παρατίθενται στην Ερώτηση, οι καθυστερήσεις στον ελληνικό εναέριο χώρο εμφανίζουν αύξηση κατά περίπου 70% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον μαζί με τη Γαλλία και την Ισπανία μεταξύ των χωρών που επιβαρύνουν περισσότερο το ευρωπαϊκό δίκτυο από καθυστερήσεις σχετιζόμενες με τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας.

Την ίδια ώρα, η αεροπορική κίνηση συνεχίζει να καταγράφει ιστορικά υψηλά, με περισσότερους από 83,5 εκατομμύρια επιβάτες το 2025 και περαιτέρω αύξηση περίπου 5% στο πρώτο εξάμηνο του 2026. Την πρώτη εβδομάδα του Ιουλίου, η Ελλάδα βρέθηκε στην 7η θέση στην Ευρώπη με περίπου 2.700 πτήσεις ημερησίως, ενώ το αεροδρόμιο της Αθήνας ξεπέρασε τις 1.000 αφίξεις και αναχωρήσεις την ημέρα.

«Όταν ένα πρόβλημα επαναλαμβάνεται κάθε καλοκαίρι, παύει να είναι συγκυριακό»

Η Ερώτηση αποδομεί και το επιχείρημα περί εποχικότητας.

Όπως επισημαίνεται: «Η έντονη εποχικότητα, την οποία η ΥΠΑ επικαλούνταν ως βασική αιτία των προβλημάτων, δεν μπορεί πλέον να χρησιμοποιείται ως επαρκής εξήγηση, όταν το ίδιο φαινόμενο επαναλαμβάνεται με αυξανόμενη ένταση κάθε θερινή περίοδο. Όταν ένα πρόβλημα εμφανίζεται με σταθερότητα χρόνο με τον χρόνο, παύει να αποτελεί έκτακτη συνθήκη και μετατρέπεται σε μόνιμη αδυναμία του συστήματος.»

Η ίδια εκτίμηση, όπως αναφέρεται, δεν διατυπώνεται πλέον μόνο από τα κόμματα της αντιπολίτευσης ή τους εργαζόμενους, αλλά και από βασικούς διεθνείς και εγχώριους φορείς.

Η Fraport Greece, που διαχειρίζεται 14 μεγάλα περιφερειακά αεροδρόμια, έχει ζητήσει ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του συστήματος εναέριας κυκλοφορίας, ενώ η IATA κατατάσσει την Ελλάδα μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών με υψηλό ποσοστό καθυστερήσεων σχετιζόμενων με τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας.

Απαρχαιωμένος εξοπλισμός και πραγματική επιχειρησιακή χωρητικότητα

Κεντρικό σημείο της νέας Ερώτησης είναι η κατάσταση του εξοπλισμού αεροναυτιλίας.

Όπως τονίζεται: «Στον πυρήνα, μάλιστα, αυτής της αδυναμίας βρίσκεται η απαρχαιωμένη τεχνολογική υποδομή της αεροναυτιλίας. Σύμφωνα με όσα επισημαίνουν οι ίδιοι οι Ελεγκτές Εναέριας Κυκλοφορίας, κρίσιμα συστήματα επιτήρησης και διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας εξακολουθούν να βασίζονται σε τεχνολογία που εγκαταστάθηκε ήδη από το 1999, παρά το γεγονός ότι ο συνήθης κύκλος ζωής αντίστοιχων συστημάτων υπολογίζεται σε 10 έως 15 έτη και έκτοτε έχουν πραγματοποιηθεί μόνο περιορισμένες αναβαθμίσεις.»

Οι δύο Βουλευτές υπογραμμίζουν ότι η τεχνολογική υστέρηση δεν αποτελεί απλώς θέμα εκσυγχρονισμού. Επηρεάζει άμεσα την ικανότητα του συστήματος να διαχειρίζεται με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα τον αυξανόμενο αριθμό πτήσεων.

Η σύνδεση του εξοπλισμού με τις καθυστερήσεις, μάλιστα, αποτυπώνεται με συγκεκριμένα αριθμητικά δεδομένα: «Οι Ελεγκτές Εναέριας Κυκλοφορίας έχουν καταστήσει σαφές ότι, με τις υφιστάμενες τεχνολογικές δυνατότητες, δεν μπορούν να συνεχίσουν να διαχειρίζονται αριθμό πτήσεων πέραν της πραγματικής επιχειρησιακής χωρητικότητας του συστήματος. Για τον λόγο αυτό έχουν περιορίσει τη διαχείριση στο αεροδρόμιο της Αθήνας στις 28 αφίξεις ανά ώρα, έναντι έως και 36 αφίξεων ανά ώρα που εξυπηρετούνταν κατά τη θερινή περίοδο υπό συνθήκες αυξημένης επιχειρησιακής πίεσης.»

Το στοιχείο αυτό, σύμφωνα με την κοινοβουλευτική παρέμβαση, αποδεικνύει ότι το πρόβλημα δεν είναι η αύξηση της τουριστικής ζήτησης καθαυτή, αλλά η αδυναμία του κράτους να εξασφαλίσει εγκαίρως τα σύγχρονα συστήματα που θα επέτρεπαν στο προσωπικό να διαχειριστεί με μεγαλύτερη ασφάλεια και αποτελεσματικότητα την αυξημένη κίνηση.

Όπως αναφέρεται: «Με σύγχρονο και επαρκή εξοπλισμό, το σύστημα θα μπορούσε να διαθέτει μεγαλύτερη επιχειρησιακή ικανότητα και να εξυπηρετεί αυξημένο αριθμό πτήσεων χωρίς η αύξηση της ζήτησης να μεταφράζεται αυτομάτως σε μεγαλύτερες καθυστερήσεις.»

Η Ερώτηση, επίσης, αναδεικνύει και τον κρίσιμο ρόλο των Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας, οι οποίοι, σύμφωνα με τις δημόσιες τοποθετήσεις τους, λειτουργούν εδώ και χρόνια στα όρια των αντοχών του συστήματος.

Όπως τονίζεται: «Οι ίδιοι οι Ελεγκτές, οι οποίοι καθημερινά διαχειρίζονται έναν από τους πλέον επιβαρυμένους εναέριους χώρους της Ευρώπης, είχαν προειδοποιήσει ότι η συνεχής αύξηση της κίνησης, σε συνδυασμό με την παλαιότητα κρίσιμων υποδομών, τις αυξημένες επιχειρησιακές απαιτήσεις και, κυρίως, την πολυετή καθυστέρηση στην ανανέωση και τον εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού, καθιστούν πλέον αδύνατη τη διατήρηση της υφιστάμενης επιχειρησιακής λειτουργίας χωρίς την καταφυγή σε εκτεταμένη υπερεργασία.»

Οι Βουλευτές υπενθυμίζουν ότι ήδη από τον Δεκέμβριο οι Ελεγκτές είχαν προειδοποιήσει ότι δεν μπορούν να συνεχίσουν να καλύπτουν με υπερεργασία χρόνιες και διαρθρωτικές ανεπάρκειες.

Οι σημερινές εξελίξεις, σύμφωνα με την Ερώτηση, δικαιώνουν πλήρως αυτές τις προειδοποιήσεις.

Η Κατερίνα Σπυριδάκη και ο Τάσος Νικολαΐδης δίνουν ιδιαίτερη έμφαση και στις επιπτώσεις των καθυστερήσεων στον τουρισμό.

Όπως αναφέρεται: «Οι συστηματικές καθυστερήσεις δεν επηρεάζουν μόνο την επιχειρησιακή λειτουργία των αεροδρομίων. Επηρεάζουν άμεσα την εμπειρία εκατομμυρίων επισκεπτών, διαταράσσουν τις ανταποκρίσεις, επιβαρύνουν τα οργανωμένα ταξιδιωτικά πακέτα, αυξάνουν το λειτουργικό κόστος των αεροπορικών εταιρειών, προκαλούν αλυσιδωτές ανατροπές στον προγραμματισμό των τουριστικών επιχειρήσεων και υπονομεύουν τη διεθνή αξιοπιστία της Ελλάδας ως ασφαλούς, σύγχρονου και ανταγωνιστικού τουριστικού προορισμού.»

Η Ερώτηση ασκεί ιδιαίτερη κριτική και στο Υπουργείο Τουρισμού, το οποίο, όπως τονίζεται, στις προηγούμενες απαντήσεις του απέφυγε να παρουσιάσει ένα συγκεκριμένο σχέδιο για τις τουριστικές επιπτώσεις του προβλήματος.

Αντίθετα, περιορίστηκε σε αναφορές στην αύξηση των αφίξεων και στις διεθνείς διακρίσεις του αεροδρομίου της Αθήνας.

Η σημερινή κατάσταση, όμως, δείχνει ότι οι διαδοχικές επιτυχίες του ελληνικού τουρισμού μπορούν να υπονομευτούν εάν οι δημόσιες υποδομές δεν είναι σε θέση να τις υποστηρίξουν.

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά: «Δεν μπορεί η Πολιτεία να πανηγυρίζει για νέα ρεκόρ αφίξεων, όταν οι βασικές δημόσιες υποδομές που καλούνται να εξυπηρετήσουν αυτές τις αφίξεις λειτουργούν στα όρια των δυνατοτήτων τους.»

Και ακόμη: «Το πρόβλημα, συνεπώς, δεν είναι μόνο επιχειρησιακό. Είναι βαθύτατα αναπτυξιακό και τουριστικό.»

Με την Ερώτηση – ΑΚΕ, οι δύο Βουλευτές του ΠΑΣΟΚ καλούν τους αρμόδιους Υπουργούς να απαντήσουν στα παρακάτω κρίσιμα ερωτήματα:

1. Πώς εξηγεί το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών το γεγονός ότι, παρά τις διαβεβαιώσεις που παρείχε στην υπ’ αριθμ. 5856/03.06.2025 απάντησή του περί σημαντικής βελτίωσης των δεικτών, αύξησης της χωρητικότητας και αποτελεσματικότητας των μέτρων που είχαν ληφθεί, τα πλέον πρόσφατα στοιχεία του EUROCONTROL καταγράφουν νέα σημαντική αύξηση των καθυστερήσεων στον ελληνικό εναέριο χώρο και εξακολουθούν να κατατάσσουν την Ελλάδα μεταξύ των πλέον επιβαρυμένων ευρωπαϊκών χωρών;

2. Επιβεβαιώνει η Κυβέρνηση τα στοιχεία σύμφωνα με τα οποία οι καθυστερήσεις που σχετίζονται με τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας στον ελληνικό εναέριο χώρο παρουσιάζουν σημαντική αύξηση σε σχέση με το προηγούμενο έτος; Ποια είναι τα επίσημα στοιχεία της ΥΠΑ για την εξέλιξη των καθυστερήσεων τύπου ATFM ανά μήνα και ανά αεροδρόμιο κατά τα έτη 2024, 2025 και μέχρι σήμερα για το 2026;

3. Ποιο είναι το επικαιροποιημένο επιχειρησιακό σχέδιο της Κυβέρνησης για την αντιμετώπιση των αυξημένων καθυστερήσεων κατά τις επόμενες τουριστικές περιόδους, δεδομένου ότι οι προσλήψεις νέων Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας και ο εκσυγχρονισμός των συστημάτων αεροναυτιλίας εξελίσσονται με ορίζοντα ολοκλήρωσης τα επόμενα χρόνια;

4. Ποιες άμεσες παρεμβάσεις προτίθεται να υλοποιήσει το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών για την ενίσχυση της επιχειρησιακής ικανότητας του FIR Αθηνών και των υπηρεσιών εναέριας κυκλοφορίας, ώστε η διαχείριση της αυξημένης αεροπορικής κίνησης να μη συνεχίσει να στηρίζεται στην υπερεργασία και στις υπεράνθρωπες προσπάθειες του υφιστάμενου προσωπικού;

5. Ποιο είναι το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την ανανέωση και πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία των κρίσιμων συστημάτων αεροναυτιλίας; Επιβεβαιώνει το Υπουργείο ότι ο απαρχαιωμένος εξοπλισμός περιορίζει σήμερα τη χωρητικότητα του συστήματος και συμβάλλει στις καθυστερήσεις των πτήσεων;

6. Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η προμήθεια του νέου συστήματος ραντάρ (DPS) και πώς αιτιολογείται η αύξηση του προϋπολογισμού του από 76 εκατ. ευρώ το 2024 σε 160 εκατ. ευρώ σήμερα; Έχουν οριστικοποιηθεί οι τεχνικές προδιαγραφές του και έχει ζητηθεί η τεχνική συνδρομή του EUROCONTROL, όπως έχουν προτείνει οι Ελεγκτές Εναέριας Κυκλοφορίας;

7. Έχει εκπονηθεί από τα συναρμόδια Υπουργεία μελέτη ή αξιολόγηση σχετικά με τις οικονομικές επιπτώσεις που προκαλούν οι συστηματικές καθυστερήσεις στις αερομεταφορές στον ελληνικό τουρισμό, στις αεροπορικές εταιρείες, στους tour operators, στις τουριστικές επιχειρήσεις και στη συνολική εμπειρία των επισκεπτών; Εάν ναι, ποια είναι τα βασικά συμπεράσματά της;

8. Ποια συγκεκριμένα μέτρα έχει λάβει ή προτίθεται να λάβει το Υπουργείο Τουρισμού για την προστασία της διεθνούς εικόνας και της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού τουριστικού προϊόντος απέναντι σε ένα φαινόμενο που τείνει να εξελιχθεί σε μόνιμο χαρακτηριστικό των αερομεταφορών της χώρας; Υφίσταται σήμερα θεσμοθετημένος μηχανισμός συντονισμού μεταξύ των Υπουργείων Τουρισμού και Υποδομών και Μεταφορών για την παρακολούθηση και την αντιμετώπιση των επιπτώσεων των καθυστερήσεων στον τουρισμό;

9. Πώς αξιολογεί η Κυβέρνηση τις δημόσιες επισημάνσεις της Fraport Greece, της IATA, του EUROCONTROL και της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας, σύμφωνα με τις οποίες οι καθυστερήσεις συνδέονται πλέον με διαρθρωτικές αδυναμίες του συστήματος και όχι με συγκυριακούς παράγοντες; Συμμερίζεται αυτή την εκτίμηση ή εξακολουθεί να θεωρεί ότι πρόκειται κυρίως για αποτέλεσμα εξωγενών παραγόντων;

10. Προτίθεται η Κυβέρνηση να καταθέσει στη Βουλή ένα ολοκληρωμένο, επικαιροποιημένο εθνικό σχέδιο για την ενίσχυση της χωρητικότητας, της ανθεκτικότητας και της αξιοπιστίας του ελληνικού συστήματος αεροναυτιλίας, με συγκεκριμένα έργα, χρηματοδότηση, δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα και δείκτες απόδοσης, ώστε η συνεχής αύξηση της αεροπορικής και τουριστικής κίνησης να μη συνοδεύεται από αντίστοιχη αύξηση των καθυστερήσεων και υποβάθμιση της ταξιδιωτικής εμπειρίας;

Παρακαλείσθε όπως καταθέσετε στη Βουλή:

1. Τα επίσημα στοιχεία της ΥΠΑ και του EUROCONTROL για τις καθυστερήσεις τύπου ATFM ανά μήνα και ανά αεροδρόμιο για τα έτη 2024, 2025 και 2026.

2. Το επικαιροποιημένο επιχειρησιακό σχέδιο της ΥΠΑ για τη διαχείριση της αυξημένης αεροπορικής κίνησης κατά τις θερινές περιόδους.

3. Οι μελέτες, αξιολογήσεις ή εκθέσεις που διαθέτουν τα Υπουργεία σχετικά με τις επιπτώσεις των καθυστερήσεων στην ανταγωνιστικότητα του ελληνικού τουρισμού.

4. Η αλληλογραφία ή οι εισηγήσεις που έχουν ανταλλαγεί μεταξύ ΥΠΑ, Υπουργείου Υποδομών, Υπουργείου Τουρισμού, EUROCONTROL και Fraport Greece σχετικά με τις καθυστερήσεις και τη διαχείριση της χωρητικότητας του ελληνικού εναέριου χώρου κατά τα έτη 2025 και 2026.