Ερευνητικές και τεχνολογικές καινοτομίες στον αμπελοοινικό τομέα, στο επίκεντρο ημερίδας του Πανεπιστημίου Κρήτης

Το μέλλον της αμπελοοινικής παραγωγής στην Κρήτη -από τη διατήρηση της μοναδικής βιοποικιλότητας της αμπέλου έως τις τεχνολογίες αιχμής για την ποιότητα και αυθεντικότητα των οίνων- βρέθηκε στο επίκεντρο της ημερίδας με τίτλο “ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ | Ανάπτυξη Κέντρων Καινοτομίας / Επιχειρηματικότητας – Ερευνητικές και Τεχνολογικές Καινοτομίες στον Αμπελοοινικό Τομέα”, που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου 2026 στην Πανεπιστημιούπολη Βουτών Ηρακλείου.
Η δράση διοργανώθηκε με σκοπό την παρουσίαση του Πειραματικού - Επισκέψιμου Αμπελώνα “Δαφνές” του Πανεπιστημίου Κρήτης, ο οποίος έχει σχεδιαστεί και υλοποιείται στο πλαίσιο του έργου “Πανεπιστήμια Αριστείας”, ενός προγράμματος χρηματοδότησης που ανήκει στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και υλοποιείται υπό την εποπτεία του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού στην Ελλάδα. Ο αμπελώνας αναπτύσσεται σε αγροτεμάχιο του κληροδοτήματος Μ. Μανασάκη, αξιοποιώντας μια σημαντική δωρεά προς όφελος της εκπαίδευσης, της έρευνας και της τοπικής ανάπτυξης.
Τους συμμετέχοντες καλωσόρισαν με χαιρετισμούς ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης καθηγητής Γεώργιος Μ. Κοντάκης και ο καθηγητής Μιχαήλ Παυλίδης, Εσωτερικό Μέλος Συμβουλίου Διοίκησης Πανεπιστημίου Κρήτης και Επιστημονικός Υπεύθυνος του έργου. Επίσης, χαιρετισμό απηύθυναν ο κ. Γιώργος Ματαλλιωτάκης, Εντεταλμένος Περιφερειακός Σύμβουλος της Περιφέρειας Κρήτης, και ο κ. Νικόλαος Κονταράκης, Εντεταλμένος Σύμβουλος του Δήμου Ηρακλείου, αμφότεροι υπεύθυνοι για θέματα διασύνδεσης με τα πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματα.
Η ημερίδα ξεκίνησε με έμφαση στο Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ Πανεπιστημίου Κρήτης και Δικτύου Οινοποιών Κρήτης “Wines of Crete”, το οποίο -όπως τόνισε ο Πρόεδρος του Δικτύου Σ. Ζαχαριουδάκης- θεμελιώνει έναν σταθερό δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ επιστημονικής γνώσης και παραγωγής. Υπογράμμισε ότι «η έρευνα αποκτά ουσιαστικό νόημα όταν επιστρέφει στο χωράφι και στον άνθρωπο που το καλλιεργεί», επισημαίνοντας την ανάγκη τεκμηριωμένης ποιότητας στο τελικό προϊόν. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην “Τρίτη εποχή” ακμής του κρητικού οίνου, μετά τη μινωική περίοδο και την ενετοκρατία, ως αποτέλεσμα της σύγχρονης συνεργασίας ερευνητών και παραγωγών.
Ακολούθησε η παρουσίαση του Πειραματικού - Επισκέψιμου Αμπελώνα “Δαφνές” από τον Στέφανο Κουνδουρά, καθηγητή Αμπελουργίας, Διευθυντή του Εργαστηρίου Αμπελουργίας του Τμήματος Γεωπονίας του Α.Π.Θ, ο οποίος ανέδειξε τη σημασία των αμπελογραφικών συλλογών για τη διατήρηση της γενετικής ποικιλότητας της αμπέλου, ιδιαίτερα υπό το πρίσμα της κλιματικής αλλαγής και της αναδιάρθρωσης των καλλιεργειών. Χαρακτήρισε τον αμπελώνα του Πανεπιστημίου Κρήτης ως “θεματοφύλακα της βιοποικιλότητας της αμπέλου στο νησί” και τόνισε τον ρόλο των συλλογών ως ζωντανών εργαστηρίων εκπαίδευσης για φοιτητές και ερευνητές.
Στη συνέχεια, ο Κρίτων Καλαντίδης, καθηγητής και πρόεδρος του Τμήματος Βιολογίας, μίλησε για τη γενετική ταυτοποίηση ποικιλιών, υπογραμμίζοντας ότι τα σύγχρονα εργαλεία επιτρέπουν την έγκαιρη διάγνωση παθογόνων και τη βελτίωση της καλλιέργειας. Περιέγραψε τον Αμπελώνα “Δαφνές” ως σημείο συνάντησης πανεπιστημίων, φοιτητών και παραγωγών, όπου θα εφαρμόζονται στην πράξη τεχνολογίες γεωργίας ακριβείας, όπως αισθητήρες εδάφους, αυτοματοποιημένοι σταθμοί και χρήση drones.
Ολοκληρώνοντας τις ομιλίες, στις τεχνολογίες αιχμής για τον ποιοτικό έλεγχο των οίνων αναφέρθηκε ο Απόστολος Σπύρος, καθηγητής Χημείας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, παρουσιάζοντας τη συμβολή της φασματοσκοπίας πυρηνικού μαγνητικού συντονισμού (NMR) στον έλεγχο των κρασιών. Μία τεχνολογία που εξασφαλίζει την αυθεντικότητα και την ποικιλιακή προέλευση των οίνων που φτάνουν στον καταναλωτή, προστατεύοντας τόσο την εμπιστοσύνη του κοινού όσο και τη φήμη και ανταγωνιστικότητα του κρητικού αμπελοοινικού τομέα.
Κατά τη συζήτηση που ακολούθησε, αναδείχθηκαν οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι αμπελουργοί, ιδίως σε σχέση με την ανάγκη επιστημονικής υποστήριξης και ενημέρωσης, αλλά και η αισιοδοξία για τη δυναμική που δημιουργούν οι νέες συνεργασίες μεταξύ πανεπιστημίων, παραγωγών και τοπικών φορέων. Ως επόμενα βήματα για την ανάπτυξη του εγχειρήματος αναφέρθηκαν ο εξοπλισμός του αμπελώνα με σύγχρονα συστήματα ευφυούς γεωργίας σε συνεργασία με τον καθηγητή Σπύρο Φουντά από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, με τη χρηματοδοτική υποστήριξη της Περιφέρειας Κρήτης καθώς και η ενίσχυση της διασύνδεσης του έργου με την τοπική κοινωνία. Μέσα από πρωτοβουλίες όπως ο Αμπελώνας «Δαφνές», το Πανεπιστήμιο Κρήτης επιδιώκει έναν διάλογο ανάμεσα στην έρευνα, την παραγωγή και την κοινωνία ώστε να μετατρέπει την επιστημονική γνώση σε πρακτικές λύσεις με άμεσο αντίκτυπο στην επιχειρηματικότητα και τη βιώσιμη περιφερειακή ανάπτυξη.